In dit hoofdstuk leer je over onrust en slaapgedrag bij pasgeboren baby’s. We gaan in op:
Wat Co-regulatie is en hoe je dit geeft
De behoefte aan rust in de kraamweken
Slapen als een baby
Technieken om onrust te verminderen en slaap te verbeteren.
Wetenschappelijk onderzoek
⏰ Je bent met dit onderdeel zo’n 15 minuten bezig.
💾 deze les bevat één download en 🎥 één video
In deze module leer je hoe je onrust bij baby’s kunt herkennen en aanpakken. Er wordt ook aandacht besteed aan het slaappatroon van pasgeboren baby’s. Een speciaal onderdeel gaat over de rol van de psoas spier bij ontspanning.
Co-reguleren
Co-regulatie is een belangrijk onderdeel van de zorg voor pasgeborenen als het gaat om onrust. Een baby is niet in staat om strategieën (bijvoorbeeld bewust even rustig ademhalen, een wandeling maken of een kopje thee zetten) in te zetten om zijn spanning te laten afnemen. Een baby heeft altijd iemand anders nodig om zich weer oké te gaan voelen.Je kunt ouders leren hoe ze hun baby kunnen helpen om te ontspannen door huid-op-huidcontact, rustige bewegingen en een kalme omgeving. Dit proces helpt de baby om beter om te gaan met stress, bevordert de slaap en versterkt de band tussen ouder en kind.
Door de baby regelmatig en voor langere tijd huid-op-huidcontact te geven, zoals de baby op de borst van de ouder te leggen, help je mee om de hartslag en ademhaling van de baby te stabiliseren. Zorg daarbij voor een rustige en schemerige omgeving met weinig prikkels.
Rust, geen nieuwe kleertjes
De overgang van de veilige, warme baarmoeder naar de buitenwereld is groot en kan voor een pasgeborene overweldigend zijn. In de eerste twee kraamweken heeft de baby vooral behoefte aan rust en tijd om te wennen aan de nieuwe omgeving. Het is belangrijk dat ouders begrijpen dat hun baby niet voortdurend nieuwe kleertjes aan hoeft, niet altijd opgepakt wil worden, en niet van hand tot hand hoeft te gaan. Ook zijn uitgebreide massages of dagelijkse badjes in deze fase nog niet nodig.
Daarnaast is het goed voor ouders om zich bewust te worden van de geluiden in huis, zoals die van een mobieltje, radio of televisie. Ook de lichtflitsen van een televisie kunnen prikkelend zijn voor een pasgeborene. Het is belangrijk om een rustige en comfortabele omgeving te creëren, zodat de baby zich beter kan aanpassen aan de nieuwe wereld om hem heen.
Slapen als een baby
Een pasgeboren baby slaapt gemiddeld tussen de 16 en 17 uur per dag. Gedurende de eerste weken is de wakkere tijd tussen voedingen relatief kort, meestal tussen de 45 en 75 minuten. Tijdens deze korte periodes zijn ze vaak alert en kunnen ze gemakkelijk in slaap vallen, waardoor ze soms langere tijd achter elkaar slapen. Dit is gedeeltelijk te danken aan het slaaphormoon melatonine, dat tijdens de bevalling door de moeder aan de baby is doorgegeven. De hoeveelheid melatonine varieert per baby; sommige baby’s zijn hierdoor slaperiger, terwijl andere alerter zijn en meer moeite hebben om in slaap te vallen. Hier gaan we in het volgende hoofdstuk dieper op in.
Of toch niet?
Na de geboorte moet de baby zelf melatonine aan gaan maken, wat het beste gebeurt door dagelijks in de ochtend een wandeling te maken in natuurlijk licht. Dit helpt de baby om zijn interne biologische klok te reguleren en de productie van melatonine op gang te brengen. Voor baby’s die borstvoeding krijgen, wordt melatonine ook via de avond- en nachtvoedingen doorgegeven. Hierdoor kunnen zij ’s nachts beter slapen en zich meer ontspannen voelen.
Tip: Schrijf na het kolven altijd het tijdstip op de verpakking! Het is belangrijk om te weten dat afgekolfde melk in de ochtend meer cortisol bevat, het stresshormoon. In de avond- en nachtvoedingen daarentegen zit er meer melatonine, het slaaphormoon. Dit betekent dat een baby die overdag minder goed slaapt, beter af is met een flesje met avond- of nachtvoeding dan met een flesje dat in de ochtend is afgekolfd. Door hier rekening mee te houden, kun je de slaap van de baby helpen verbeteren en hem beter laten ontspannen.
Slaapcyclussen
Het is belangrijk om te begrijpen dat de slaapcyclus van een pasgeborene anders is dan die van volwassenen. Baby’s hebben een kortere slaapcyclus van ongeveer 45 minuten. Ze beginnen meestal in een lichte slaap en gaan daarna naar een diepere slaap. Na ongeveer 45 minuten komen ze weer terug in een lichte slaap. In deze fase kunnen ze bewegen, hun ogen openen of zelfs huilen. Dit is volkomen normaal en betekent niet dat ze helemaal wakker zijn.
Als je de baby in deze lichte slaapfase oppakt, kan dat de slaap verstoren en ervoor zorgen dat de baby onrustiger slaapt of vaker wakker wordt (dit worden ook wel “hazenslaapjes” genoemd). Het is dus goed om te weten dat deze fase hoort bij hun natuurlijke slaapcyclus en niet direct aangeeft dat de baby wakker is.
In dit schema zie je goed hoe een slaapcyclus van een baby is. Je snapt dan ook beter waarom ouders “klagen” dat hun baby maar 30 – 45 minuten slaapt!
Leg hen uit dat de baby na 30 – 45 minuten kan huilen, de ogen kan openen en wakker kan LIJKEN…. De baby is niet wakker.
MAAR….als ouders hun baby altijd in slaap moeten helpen, dan kan het zijn dat de baby rond dit tijdstip vraagt of de ouders dat “trucje” nog een keer doen omdat de baby nog niet zelf in slaap KAN vallen.
Voordelen van babyreflex
Bij pasgeborenen kan babyreflexologie een aantal voordelen bieden om de onrust te verminderen en slaap te ondersteunen:
Ontspanning
Door het geven van zachte druk op de reflexpunten: Zonnevlecht, ademhaling en het slaappunt kan de baby ontspannen. Dit helpt om spanning en stress te verminderen, wat bijdraagt aan een betere slaapkwaliteit.
Verlichting van spijsverteringsproblemen:
Veel pasgeborenen hebben spijsverteringsproblemen, zoals krampjes of reflux, die hun slaap kunnen verstoren. Reflexologie kan helpen krampjes te verlichten waardoor de baby beter kan slapen.
Stimulatie van het zenuwstelsel:
Door het stimuleren van reflexpunten kan het zenuwstelsel in balans worden gebracht. Dit kan helpen bij het afnemen van de onrust en makkelijker in- en doorslapen.
Creëren van een slaapassociatie:
reflexologie kan onderdeel worden van een rustgevende bedtijdroutine. Door het inplannen van een massage voor het slapen gaan, kan het een signaal (slaapassociatie) zijn voor de baby dat het tijd is om te slapen
Versterking van de binding:
Het geven van een een massage op de voetjes kan ook de band tussen ouder en baby versterken. Dit zorgt voor een gevoel van veiligheid en geborgenheid, wat heel belangrijk is voor een goede slaap.
Reflexpunten voor Baby’s
Belangrijke reflexpunten die onrust en slaapproblemen kunnen verlichten zijn:
Longen en middenrif: Helpt bij het reguleren van de ademhaling en vermindert spanning.
Maag en darmzone: Stimuleert de spijsvertering en verlicht krampjes.
Hoofd, nek en ruggegraat: Kalmeert een overactief zenuwstelsel en helpt bij het in slaap vallen
Insomnia punt: zorg voor een ontspannen slaap.
De Psoas spier: zorgt voor ontspanning in het lichaam, diepere ademhaling, en geeft ruimte aan de organen.
Psoas spier?
Een baby zit tijdens de zwangerschap opgekruld met de benen tegen de buik aan in de baarmoeder. Hierdoor is de psoas spier automatisch in een verkorte positie. Deze houding is normaal en biedt de baby een veilige en comfortabele omgeving. Na de geboorte moet de psoas spier zich aanpassen aan de nieuwe, meer uitgestrekte houding met de beentjes, wat enige tijd kan duren. Vaak houdt deze spier ook de spanning en stress van de geboorte vast.
De psoas is een spier die reageert op het zenuwstelsel. Het zorgt ervoor dat als wij schrikken, je automatisch je bovenlichaam naar je onderlichaam toe brengt, om je vitale organen (hart, longen,..) te beschermen. En zorgt deze spier ervoor dat we heel hard kunnen trappen of snel een sprint kunnen trekken omdat deze spier vast zit aan onze bovenbenen. Het is dus een echte “fight or flight” spier.
Door de baby regelmatig in wisselende houdingen te leggen (buikligging en zij-ligging) en het gebruik van allerlei zitjes te beperken, kunnen ouders en verzorgers helpen om deze spanning te verminderen.
Video: Technieken voor verlichten van onrust en het bevorderen van de slaap
Naast de video hebben we een gedetailleerde handleiding samengesteld die je kunt downloaden en gebruiken als referentie. Je download dit bestand onderaan deze pagina.
Voetreflexologie om onrust te verminderen en slaap te bevorderen:
Het slaappunt insomnia om de slaap te verbeteren
Psoas spier ontspannen als je vermoed dat er sprake is van onverwerkte geboortestress
Wetenschappelijk onderzoek
Een studie van McCullough et al. (2018) wees uit dat reflexologie een positieve invloed kan hebben op de slaapduur en de slaapkwaliteit bij kinderen met slaapproblemen. Hoewel dit onderzoek zich richtte op oudere kinderen, suggereert het dat reflexologie mogelijk ook nuttig kan zijn voor pasgeborenen.
Onderzoek van Tiran en Chummun (2004) liet zien dat voetreflexologie effectief kan zijn in het verminderen van darmkrampjes bij zuigelingen. Dit suggereert dat reflexologie een ondersteunende rol kan spelen bij het verlichten van fysieke ongemakken die de slaap verstoren.
In een systematische review door Lee et al. (2011) werden de effecten van reflexologie op pijn en angst bij kinderen onderzocht. De resultaten toonden aan dat reflexologie het welzijn van kinderen kan verbeteren, wat indirect ook kan bijdragen aan betere slaap.
Bronnen
Tiran, D., & Chummun, H. (2004). “Complementary therapies to reduce physiological stress in pregnancy.” Midwifery.
McCullough, J.E., Liddle, S.D., Sinclair, M., & Close, C. (2018). “Reflexology for the treatment of anxiety in children: A systematic review.” Journal of Integrative Medicine.
Lee, E.J., et al. (2011). “Reflexology: Effects on sleep disturbances and psychosocial well-being in children.” Journal of Pediatric Nursing.
Henderson, J.M., et al. (2010). “Development of Infant Sleep: A Longitudinal Study of Daytime and Nighttime Sleep Duration.”
Let op: de inhoud van deze scholing is uitsluitend bedoeld ter ondersteuning van kraamzorgtaken en mag niet worden gebruikt als vervanging van medische zorg of advies.
Introductie
In dit hoofdstuk leer je over onrust en slaapgedrag bij pasgeboren baby’s. We gaan in op:
⏰ Je bent met dit onderdeel zo’n 15 minuten bezig.
💾 deze les bevat één download en 🎥 één video
In deze module leer je hoe je onrust bij baby’s kunt herkennen en aanpakken. Er wordt ook aandacht besteed aan het slaappatroon van pasgeboren baby’s. Een speciaal onderdeel gaat over de rol van de psoas spier bij ontspanning.
Co-reguleren
Co-regulatie is een belangrijk onderdeel van de zorg voor pasgeborenen als het gaat om onrust. Een baby is niet in staat om strategieën (bijvoorbeeld bewust even rustig ademhalen, een wandeling maken of een kopje thee zetten) in te zetten om zijn spanning te laten afnemen. Een baby heeft altijd iemand anders nodig om zich weer oké te gaan voelen. Je kunt ouders leren hoe ze hun baby kunnen helpen om te ontspannen door huid-op-huidcontact, rustige bewegingen en een kalme omgeving. Dit proces helpt de baby om beter om te gaan met stress, bevordert de slaap en versterkt de band tussen ouder en kind.
Door de baby regelmatig en voor langere tijd huid-op-huidcontact te geven, zoals de baby op de borst van de ouder te leggen, help je mee om de hartslag en ademhaling van de baby te stabiliseren. Zorg daarbij voor een rustige en schemerige omgeving met weinig prikkels.
Rust, geen nieuwe kleertjes
Slapen als een baby
Een pasgeboren baby slaapt gemiddeld tussen de 16 en 17 uur per dag. Gedurende de eerste weken is de wakkere tijd tussen voedingen relatief kort, meestal tussen de 45 en 75 minuten. Tijdens deze korte periodes zijn ze vaak alert en kunnen ze gemakkelijk in slaap vallen, waardoor ze soms langere tijd achter elkaar slapen. Dit is gedeeltelijk te danken aan het slaaphormoon melatonine, dat tijdens de bevalling door de moeder aan de baby is doorgegeven. De hoeveelheid melatonine varieert per baby; sommige baby’s zijn hierdoor slaperiger, terwijl andere alerter zijn en meer moeite hebben om in slaap te vallen. Hier gaan we in het volgende hoofdstuk dieper op in.
Of toch niet?
Na de geboorte moet de baby zelf melatonine aan gaan maken, wat het beste gebeurt door dagelijks in de ochtend een wandeling te maken in natuurlijk licht. Dit helpt de baby om zijn interne biologische klok te reguleren en de productie van melatonine op gang te brengen. Voor baby’s die borstvoeding krijgen, wordt melatonine ook via de avond- en nachtvoedingen doorgegeven. Hierdoor kunnen zij ’s nachts beter slapen en zich meer ontspannen voelen.
Slaapcyclussen
Het is belangrijk om te begrijpen dat de slaapcyclus van een pasgeborene anders is dan die van volwassenen. Baby’s hebben een kortere slaapcyclus van ongeveer 45 minuten. Ze beginnen meestal in een lichte slaap en gaan daarna naar een diepere slaap. Na ongeveer 45 minuten komen ze weer terug in een lichte slaap. In deze fase kunnen ze bewegen, hun ogen openen of zelfs huilen. Dit is volkomen normaal en betekent niet dat ze helemaal wakker zijn.
Als je de baby in deze lichte slaapfase oppakt, kan dat de slaap verstoren en ervoor zorgen dat de baby onrustiger slaapt of vaker wakker wordt (dit worden ook wel “hazenslaapjes” genoemd). Het is dus goed om te weten dat deze fase hoort bij hun natuurlijke slaapcyclus en niet direct aangeeft dat de baby wakker is.
In dit schema zie je goed hoe een slaapcyclus van een baby is. Je snapt dan ook beter waarom ouders “klagen” dat hun baby maar 30 – 45 minuten slaapt!
Leg hen uit dat de baby na 30 – 45 minuten kan huilen, de ogen kan openen en wakker kan LIJKEN…. De baby is niet wakker.
MAAR….als ouders hun baby altijd in slaap moeten helpen, dan kan het zijn dat de baby rond dit tijdstip vraagt of de ouders dat “trucje” nog een keer doen omdat de baby nog niet zelf in slaap KAN vallen.
Voordelen van babyreflex
Bij pasgeborenen kan babyreflexologie een aantal voordelen bieden om de onrust te verminderen en slaap te ondersteunen:
Reflexpunten voor Baby’s
Belangrijke reflexpunten die onrust en slaapproblemen kunnen verlichten zijn:
Psoas spier?
De psoas is een spier die reageert op het zenuwstelsel. Het zorgt ervoor dat als wij schrikken, je automatisch je bovenlichaam naar je onderlichaam toe brengt, om je vitale organen (hart, longen,..) te beschermen. En zorgt deze spier ervoor dat we heel hard kunnen trappen of snel een sprint kunnen trekken omdat deze spier vast zit aan onze bovenbenen. Het is dus een echte “fight or flight” spier.
Door de baby regelmatig in wisselende houdingen te leggen (buikligging en zij-ligging) en het gebruik van allerlei zitjes te beperken, kunnen ouders en verzorgers helpen om deze spanning te verminderen.
Video: Technieken voor verlichten van onrust en het bevorderen van de slaap
Naast de video hebben we een gedetailleerde handleiding samengesteld die je kunt downloaden en gebruiken als referentie. Je download dit bestand onderaan deze pagina.
Wetenschappelijk onderzoek
Bronnen
Let op: de inhoud van deze scholing is uitsluitend bedoeld ter ondersteuning van kraamzorgtaken en mag niet worden gebruikt als vervanging van medische zorg of advies.
Bijlages2
-
Voeg notitie toe